De teelbal (testikel) bij de reu wordt al vroeg in de vorming van het embryo aangelegd diep in de buik, in een gebied achter de nieren. Net als de nieren worden de teelballen dubbel aangelegd.
Teelballen kunnen niet ingedaald zijn maar zijn wel altijd aangelegd. De kans dat teelballen werkelijk niet zijn aangelegd is net zo onwaarschijnlijk als geboren worden met slechts 1 nier of het missen van een poot.

Na de geboorte beginnen de teelballen een reis door de buik om gewoonlijk tussen de 1e en de 3e maand via het lieskanaal in de balzak te verschijnen.
Bij een aantal reuen verloopt dit proces niet volledig en wordt de reis naar de balzak niet afgemaakt. De niet-afgedaalde teelbal kan zich in dit geval dus overal tussen de achterzijde van de nier en de balzak bevinden.
Soms kan de niet in de balzak afgedaalde bal worden gevoeld in het lieskanaal.

Wat betekent dit nu voor de reu. Een niet-afgedaalde bal produceert net als een afgedaalde bal de gebruikelijke mannelijke hormonen. Het eenzijdig verwijderen van de buiten het lichaam aanwezig bal heeft dan ook geen invloed op de geslachtsdrift. De overgebleven teelbal in het lichaam gaat dan gewoon meer testosteron produceren.

Wel is het zo dat de 'binnenbal' geen vruchtbaar zaad produceert. Voor de rijping van het zaad in de bijbal is het namelijk noodzakelijk dat de bal buiten het lichaam ligt, waar het enige graden koeler is.

Als gevolg hiervan heeft een niet afgedaalde bal geen ontwikkelde bijbal en is deze kleiner en anders van vorm. Hierdoor is deze lastig te voelen in de buik, of te herkennen tijden echo onderzoek of chirurgie.

Een reu met een eenzijdig niet-afgedaalde bal is net zo vruchtbaar als een reu met twee ingedaalde ballen. Omdat het hier om een erfelijk bepaalde aandoening gaat is het onverstandig om een dergelijke reu in te zetten voor de voortplanting.

Indien het wenselijk is de reu te castreren dan dient dus ook de binnenste bal te worden verwijderd. Dit is voor een ervaren chirurg goed uitvoerbaar.

Het risico van teelbalkanker

Teelbalkanker komt bij ongeveer 1 op de 1000 (oudere) reuen voor. De teelbal neemt dan duidelijk in grootte toe, hetgeen goed zichtbaar is en gewoonlijk een reden is voor een bezoek aan de dierenarts. Een deel van reuen met teelbalkanker heeft ook hormonale stoornissen die zich bijvoorbeeld kunnen uiten in een huidaandoening.

Castreren, het verwijderen van de afwijkende teelbal is een simpele oplossing. Indien dit op tijd gebeurd zijn uitzaaiingen in het eerste jaar vrij zeldzaam.

Bij de in de buik aanwezige bal is het risico ongeveer 20-25x groter. Dit betekent dat 1 op de 40-50 reuen vroeg of later een tumor van de teelbal ontwikkelt. Omdat de teelbaltumor in de buik voor u als eigenaar niet zichtbaar is en dus veelal pas laat ontdekt wordt, betekent dit dat er in meer gevallen al een uitzaaiing zal zijn ten tijde van ontdekking. Daarnaast kan deze door de tumor mogelijk sterk vergrote teelbal ook andere buikklachten geven.

Hoe te handelen met het oog op teelbalkanker
In het verleden was dit vergrootte risico op teelbalkanker altijd reden voor dierenartsen om te adviseren de binnenbal door middel van een buikoperatie te verwijderen. Omdat veel dierenartsen geen of weinig ervaring hebben met deze operatie heeft de operatie de naam moeilijk te zijn. Dit kan van invloed zijn op het advies van een dierenarts de binnenbal te laten zitten.

In de handen van een ervaren chirurg dierenarts is het preventief verwijderen van de binnenbal echter nog steeds een goed keuze

Alternatieven voor chirurgie
Een op de 40-50 reuen is een flink risico en ene goede reden om over te gaan op preventieve verwijderen van de teelbal.

Met de opkomst van het echo onderzoek is het ook mogelijk door jaarlijkse echo onderzoek de ontwikkeling van teelbalkanker te onderzoeken op teelbalkanker en zo te kiezen om alleen de teelbal te verwijderen indien dit nodig is.

Een dergelijk onderzoek zou bijvoorbeeld gecombineerd kunnen worden met de jaarlijkse vaccinatie.

Toch blijkt in praktijk dat de motivatie jaarlijks controleren vaak op de achtergrond raakt. Ook zijn de kosten van een jaarlijks echo onderzoek gewoonlijk uiteindelijk hoger als preventieve chirurgie

Andere complicaties
Een enkele keer blijkt een vrij in de buik liggende (vergrootte)teelbal om zichzelf te kunnen draaien waarbij deze zijn eigen bloedvat voorziening afknelt en enorm zwelt. Deze situatie is erg pijnlijk en geeft ernstige pijnklachten. De hond moet hier acuut operatief aan geholpen worden. Dit betekent  tevens  dat behalve een jaarlijkse echo ook bij elke acuut buikprobleem gecontroleerd moet op deze aandoening

Achteraf hadden deze eigenaren vaak toch liever preventief geopereerd

Conclusie/advies bij een niet ingedaalde bal

In verband met het risico op tumorvorming bij cryptorchidie is ons advies bij een niet-ingedaalde bal dan ook de volgende

De operatie

Indien besloten wordt de binnenbal operatief te verwijderen, wordt in de praktijk meestal pas voor aanvang van operatie met behulp van echo-onderzoek de exacte lokalisatie van de binnenbal bepaald. Dit is het meest praktisch: De hond ligt dan door de narcose goed stil en is geschoren.

Door met de echo de locatie van de bal te bepalen kan de operatieve ingreep  worden beperkt. Dit komt het verloop van de verloop van de ingreep ten goede komt. Dit is ook de reden waarom wij in verband met het risico op teelbalkanker de voorkeur geven aan het preventief verwijderen van de niet-ingedaalde bal.