pagina laatst gewijzigd 07-03-2010

Chirurgie en narcose

De chirurgie bij gezelschapsdieren en de daarbij horende narcose hebben zich de laatste jaren snel ontwikkeld. Mede door gebruik te maken van humane apparatuur en ontwikkelingen.

De narcose
Een voor de patiënt zeer positieve ontwikkeling die ook wordt toegepast in onze kliniek, is de zogenaamde gasanesthesie. Helaas zijn de hiervoor gebruikte middelen zoals fluothaan en lachgas ook schadelijk voor de chirurg en het bij de operatie assisterend personeel. Aan een verantwoord en veilig gebruik van gasanesthesie bij mens en dier zijn dan ook extra kosten verbonden. Recent zijn ook middelen beschikbaar gekomen waarmee de aloude en minder kostbare anesthesie via toediening in het bloed, weer een goed alternatief vormt. Vooral als gelijktijdig extra zuurstof in de aanvullende beademingslucht wordt toegediend. De keuze van de narcosemethode wordt per dier en per aandoening gemaakt.

De opname
Om een goed toezicht op de opgenomen dieren in de recovery van geopereerde dieren te kunnen waarborgen is onze opname centraal in de kliniek gelegen. De (grotere) honden liggen daarbij niet in een benche maar op een verhoging in een biabed of een andere ondergrond die ze prettig vinden. Niet alleen hebben we de ervaring dat veel honden dit prettiger vinden maar bovendien is op deze wijze beter toezicht en eenvoudiger behandelen en controle mogelijk. Ook de kritische katten liggen op ooghoogte in goed verlichte en verwarmde kooien. Voor de benauwde of zeer kritische dieren hebben we een couveuse tot onze beschikking.

Webcams stellen ons in staat de opgenomen patiënten voortdurend te bewaken. Ook u kunt uw dier vanaf huis via een webcam bekijken (zie Camerabewaking).

Een tiental instelbare infuuspompen zorgen voor het geven van de juiste ondersteunende medicatie

Recovery
Voor een vlot herstel is een juiste lichaamstemperatuur zeer belangrijk. Omdat door de narcose de eigen regulatie van de temperatuur wordt uitgeschakeld, kunnen de patiënten veel lichaamswarmte verliezen. Om dit te voorkomen, maken we gebruik van diverse hulpmiddelen zoals temperatuur geregelde warmwater matrassen tijdens de operatie, warmtematjes regelbare warmtelampen en continue meting van de lichaamstemperatuur tijdens het herstel in de opname. Voor pijnbestrijding staan uiteenlopende middelen ter beschikking.

Weer naar huis
Patiënten mogen pas naar huis gaan als wij dat verantwoord vinden. Zij moeten daarvoor voldoende alert en wakker zijn, de pijn moet verdraagbaar zijn, de bloedsomloop stabiel en het dier moet in staat zijn om de eigen lichaamstemperatuur te reguleren.

Prijzen
Chirurgie en narcose blijven dus maatwerk. Dit heeft tot gevolg dat het vaak onmogelijk is een standaardprijs te hanteren voor de narcose. Opgegeven kosten zullen altijd gemiddelden zijn. (zie ook tarieven)

Scheurtje in het middenrif (hernia diafragmatica) bij de kat

Aanrijdingen van huisdieren horen helaas bij deze tijd. Het komt nogal eens voor dat de kat (en soms ook de hond) bij zo’n aanrijding een scheurtje in het middenrif oploopt. Ook een ernstige val kan dit veroorzaken.

Het middenrif heeft als functie de ademhaling te ondersteunen. Ook vormt het middenrif de scheiding tussen de borst- en buikholte. Bij een scheur in het middenrif wordt de ademhaling dus minder goed ondersteund en krijgt het dier het benauwd. Als de scheur groot genoeg is kunnen organen uit de buik in de borstholte komen te liggen. Dit kan direct na het ongeval gebeuren maar soms ook dagen of weken later. Hierdoor hebben de longen minder ruimte om te functioneren en wordt het dier ineens écht benauwd.

Typisch voor deze aandoening is dat het dier vaak nog redelijk gezond lijkt maar niet wil eten, wel begint met eten maar er snel weer vanaf ziet, of benauwd wordt na het eten. Immers, als maag en darmen in de borstholte liggen betekent het vullen van maag en darmen minder ruimte om te ademen.

Omdat spontaan herstel nooit optreedt, zal zo’n scheurtje in het middenrif geopereerd moeten worden. Voor het veilig uitvoeren van deze operatie zijn beademing en bewaking van de anesthesie noodzakelijk.
De operatie wordt uitgevoerd via de buikholte. Met het openen van de buik wordt dus eigenlijk ook de borstholte geopend waardoor de longen inklappen.. Eerst worden de eventueel verplaatste organen voorzichtig teruggelegd in de buikholte en vervolgens wordt de scheur in het middenrif gehecht.
Als verwacht wordt dat de patiënt na de operatie niet zelf kan ademhalen, wordt voor het beëindigen van de operatie tijdelijke een drain (buisje) in de borstholte gebracht.
 

Dieren zijn direct na het ongeval dat de scheur heeft veroorzaakt, vaak nog weinig stabiel. Daarom is het het vaak beter niet direct te opereren omdat dit onnodig risico met zich meebrengt. Zelfs als het dier benauwd is of niet wil eten is het daarom verstandig de operatie uit te stellen. Onderzoek heeft uitgewezen dat een paar dagen wachten de kans op een goede afloop aanzienlijk vergroot. Uiteindelijk kunnen vrijwel alle patiënten met succes worden geopereerd aan een hernia diafragmatica.

Stemband- of strottenhoofdverlamming
(larynx paralyse)

Zie ook de verhalen van Bowie, Tosca en anderen in ons gastenboek.

Bij het verouderingsproces hoort ook een achteruitgang van de stembanden. Zie ook Cliënteninformatie Hond: stembandverlamming / schildklierproblemen.
Zoals bekend hoor je bij mensen vaak aan de stem hoe oud ze zijn. De blaf van een jonge hond is ook anders dan die van een oude hond. Vooral bij grote rassen komt op oude leeftijd regelmatig stembandverlamming voor. Sommige rassen, zoals de labrador retriever en de Ierse setter, hebben hiervoor een verhoogd risico. Bij de bouvier komt ook een aangeboren vorm voor.

Verschijnselen
De verschijnselen van stemband verlamming kunnen sterk lijken op die van een slechte schildklierfunctie of op verminderd uithoudingsvermogen veroorzaakt door ziekte, hart- of longaandoeningen of uitsluitend ouderdom. De diagnose 'stemband- of strottenhoofdverlamming' wordt daardoor vaak niet, of pas laat gesteld. Indien de aandoening wel wordt onderkend wordt vaak erg terughoudend gedaan over een operatieve ingreep vanwege de risico's van de hiertoe gangbare operatie. Vaak is men niet bekend is met de inmiddels beschikbare nieuwe en verbeterde operatietechnieken.

De verschijnselen waar u een stemband verlamming aan kunt herkennen zijn:

• Duidelijk hoorbare ademhalingsgeluiden bij inademen en niet bij uitademen,. zoals bij een gebrekkig uithoudingsvermogen .
• Afnemend uithoudingsvermogen; totaal in elkaar klappen bij warm weer. Het dier kan immers zijn warmte niet meer kwijt door hijgen!
• Ander gedrag en veranderen van het blafgeluid. Snurken kan verdwijnen.
• Kokhalzend kuchen.
• Schonkig, slecht bespierd lichaam.

Functie van de stembanden
De stembanden vormen een slot op de deur om verslikken te voorkomen. De voorkant van het strottenhoofd heeft de vorm van de boeg van een schip. Voedsel en water worden om het strottenhoofd, langs de luchtpijp naar de slokdarm geleid. Bij verslikken komt er toch wat over de boegvormige ingang heen en zorgt een reflex voor het hermetisch dichtgaan van de stembanden met enorme benauwdheid en een hoestbui tot gevolg. Dit alles is door de natuur bedacht om te voorkomen dat voedsel en vloeistof in de longen terecht kan komen. Indien dit toch gebeurt, zal dit vaak een zeer ernstige tot dodelijke longontsteking veroorzaken.

Operatieve ingreep
Bij de klassieke operatieve ingreep worden delen van de stemband verwijderd of wordt de stemband operatief in de geopende stand opzij vastgezet. Hoewel dit goed werkt tegen de benauwdheidklachten geeft dit zeer vaak ernstige longontstekingen. Deze operatie werd dan ook als laatste redmiddel gebruikt.

Er is echter al geruime tijd een nieuwe techniek beschikbaar, hoewel die wat lastiger uitvoerbaar is. Hierbij wordt de bovenzijde van één stemband (de linker) losgemaakt en naar achteren verplaatst. Dit verplaatsen van de stemband naar achteren in plaats van opzij is te vergelijken is met gordijnen op een toneel. Deze lijken vanuit de zaal gesloten , maar de lucht kan er van opzij (dus met een bochtje) toch langs. Deze methode blijkt zeer effectief te zijn in het voorkomen van verslikpneumonie (longontsteking door verslikken).

De operatie, hoewel technisch wat lastiger door de ingewikkelde bouw van het strottenhoofd, is voor een ervaren chirurg goed uit te voeren. Op het Ossehoofd is deze ingreep al meerdere malen met zeer goed resultaat uitgevoerd. Deze ingreep is dus bepaald geen laatste redmiddel en zou bij daarvoor in aanmerking komende benauwde dieren juist in een vroeg stadium moeten worden uitgevoerd, om te voorkomen dat de hond nodeloos lang benauwd rond loopt.

Vooral bij de ouder ongecastreerde reu komt het voor dat de spierige afsluiting tussen de buik en het bekken kanaal niet meer functioneert. Er verschijnt dan aan 1 of beide zijde van de anus onder de huid een flinke bult die inhoud vanuit de buik bevat. Meestal buikvet en wat ontstekingsvocht. De  hond heeft vaak flink klachten bij het kwijtraken van de ontlasting.

Laxeer middelen kunnen wat verlichting geven, maar de verscheuring neemt steeds verder toe. Indien al persend  de blaas of andere ingewanden het bekken in wordt geperst ontstaat er  zelfs een acuut  levensbedreigende situaties.

Reden om bij deze aandoening altijd  te adviseren op korte termijn dit probleem chirurgisch te herstellen

Operatie technieken waarbij het gebied naast de anus zo goed mogelijk weer wordt gehecht bieden vaak maar tijdelijk succes. Waarschijnlijk onder invloed van mannelijk hormonen is de bespiering vaak geheel verdwenen.

Veel succesvoller is de techniek waarbij het probleem wordt hersteld met behulp van het verplaatsen van een een inwendige bekken bodem spier. Naast deze operatie wordt gewoonlijk  indien van toepassing altijd aangeraden de reu te castreren.

Deze succesvolle techniek voor het herstellen van de hernia perinealis met behulp van het verplaatsen van de bekken bodemspier wordt op dierenkliniek 't Ossehoofd al vele jaren  succesvol toegepast

Op de foto kunt u zien dat zich makkelijk vuil ophoopt tussen beide hoektanden waardoor uiteindelijk de permanente hoektand beschadiging oploopt.

De permanente hoektand wordt wel als het belangrijkste element van het gebit van onze huishond beschouwt. De hond gebruikt de hoektanden niet alleen voor waak- en verdedigingsgedrag, maar kan met deze hoektanden ook dingen in zijn bek nemen.

Als de melkhoektand niet uitvalt, adviseren wij u om deze te laten verwijderen als de pup 6 maanden oud is. In de tussentijd doet u er verstandig aan het vuil tussen beide hoektanden te verwijderen. Bij twijfel is het natuurlijk altijd verstandig eerder contact op te nemen.

Het is belangrijk dat de melkhoektand in zijn geheel wordt verwijderd. Dit wordt onder algehele narcose gedaan waarbij wordt gewerkt met speciaal instrumentarium.

Om één maal narcose te voorkomen kunt u overwegen deze ingreep bij de teef te combineren met sterilisatie.

Chirurgie als alternatief voor blijvende medicatie

Er zijn aandoeningen waarbij medicatie nodig is om de symptomen te bestrijden maar waarbij met diezelfde medicatie de oorzaak van het probleem niet is opgelost. Dit kan betekenen dat die medicatie zeer langdurig of zelfs gedurende het hele verdere leven van het dier moet worden toegediend.

Voor een aantal van deze aandoeningen kan wel herstel worden bereikt met een chirurgische ingreep. Daarmee wordt die ingreep een alternatief voor de langdurige medicatie. Soms word de noodzaak tot behandeling minder intensief, soms is zelfs in het geheel geen medicatie meer nodig.

Tegenover de eenmalige kosten van de operatie staan vaak de besparing in kosten, aandacht en energie, verbonden aan de verdere medicatie.

Veel van dit soort operaties zijn helaas minder bekend. Ze worden ook niet in alle dierenklinieken uitgevoerd.

Wij hebben dan vele dankbare  ervaringen met deze goed uitvoerbare ingreep.

Bij deze aandoening bij de hond is sprake van een ontsteking van de oogleden en het hoornvlies door te droge ogen. De oorzaak hiervan is onvoldoende traanproductie.

Vooral bij de kleine hondenrassen komt het nog al eens voor dat de traanklieren onvoldoende traanvocht produceren. Het traanvocht heeft de functie om de oogbol vochtig te houden, het hoornvlies te voeden en infecties te voorkomen.

Ductus parotis transpositie
De behandeling kan bestaan uit het stimuleren van het traanvocht naast het toedienen van kunsttranen en antibiotica-houdende zalf.

Vaak moet dit vele malen per dag gebeuren en levenslang worden vol gehouden.

De operatie

Hierbij wordt de uitgang van de oorspeekselklier die normaal via de wang uitkomt, omgelegd naar het aangetaste oog.
De voordelen zijn duidelijk:

• Geen eindeloos gedruppel meer met alle daaraan verbonden werk en kosten.
• De voeding van de oogbol wordt weer optimaal verzorgd, waardoor de oogbol veelal zelfs weer helemaal helder wordt.
  

Opening traankanaal met
een operatie hulpdraadje

Er zijn ook enkele nadelen:

• De éénmalig kosten.
• Een enkele keer blijkt de speekselproductie toch nog onvoldoende.
• Een enkele maal blijkt de speekselproductie overmatig. Het gevolg is een wat te nat oog tot gevolg, wat er wat raar uit ziet.

De operatie vraagt een zeer vaste hand, een uitstekend gezichtsvermogen en een goede oog-hand coördinatie van de chirurg. Daarnaast is fijn chirurgisch materiaal nodig omdat de speekselbuis een zeer kleine diameter heeft.
De ingreep wordt al jaren met succes op Dierenkliniek ’t Ossehoofd uitgevoerd.

Heupklachten: operatie als alternatief voor kunstheup

Ernstige heupklachten, al dan niet het gevolg van bij de geboorte verkeerd aangelegde heupen (hd of heupdysplasie), kunnen bij de hond veel hinder en pijn veroorzaken.

De klassieke ingreep, de zogenaamde  'bekkenkanteling',  heeft alleen zin bij jonge honden in het beginstadium van heupdysplasie, dat wil zeggen nog voordat er klachten zijn.
Daarnaast wordt de 'kunstheup' vaak als enige zo niet belangrijkste oplossing aangedragen. Kunstheupen hebben echter een beperkte levensduur en er komen net als bij de mens nog relatief veel complicaties voor. Bovendien zijn materiaal en operatie duur. Om deze reden wordt als alternatief voor de kunstheup vaak gekozen voor pijnstillers en/of ontstekingsremmers of in sommige gevallen zelfs euthanasie in de overtuiging dat er geen andere oplossing bestaat.

Bij kleine hondenrassen bestaat een ziekte van de heupen waarbij de heupkop door een gebrekkige bloedtoevoer in verval raakt (Legg Calvé Perthus syndroom) Al jaren blijkt het operatief verwijderen van de heupkop hierbij een goede en relatief overzichtelijke ingreep met uitstekende resultaten. Er ontstaat dan een spierige bindweefselverbinding die een uitstekend en pijnloos alternatief is voor een kunstheup, zonder de problemen van infectie of erger afstoting , losraken, of uit de kom raken van de kunstheup. Het is verbazend hoe goed een hond hiermee blijkt te kunnen lopen.

Het onbegrip voor dit alternatief komt omdat wij het ons als rechtoplopende mens niet kunnen voorstellen hoe het mogelijk is te lopen zonder heupkop. De heup bij de hond op vier poten, wordt echter totaal anders belast dan bij de rechtoplopende mens waarbij de knie tijdens het lopen en staan een gebogen stand heeft. Het verschil in lengte tussen de geopereerde- en niet geopereerde kant wordt daarbij opgevangen door een andere stand van de knie.

Vele jaren werd gedacht dat een dergelijk operatie die zeer succesvol is bij kleine honden en bij katten, geen succes zou kunnen zijn bij grotere honden. Als de hond een juiste bouw heeft, een gezonde knie én voldoende pit om te revalideren blijkt deze operatie ook zeer succesvol te kunnen zijn bij grote rassen . Zie hiertoe het relaas van Sita in ons Gastenboek.

Loopoor bij de kat:

Vaak ouder katten lopen rond met ontstoken oen waar "niets meer aan te doen is". De oren zijn niet schoon en er wordt veel aan gekrabd (zie ook oorontsteking kat Omdat dit bovendien niet zelden zeer onaangenaam ruikt worden dergelijke dieren veel minder aangehaald en worden ze van schoot of onze directe omgeving geweerd.
Er zijn grofweg twee soorten oorzaken voor chronische oorontstekingen die beiden goed zijn te behandelen:

Verruimen gehoorgang

De eerste groep heeft door de chronische oorontsteking een vernauwde gehoorgang met litteken weefsel en poliepen. De stank bij deze chronische ontsteking valt vaak wel mee, maar de katten zitten er wel veel aan te krabben en te schudden. De oplossing is het openen en verruimen van de gehoorgang. Dit is voor een ervaren chirurg een eenvoudige ingreep, die verantwoord ook bij de oudere kat ! is uit te voeren en met grote regelmaat succesvol wordt uitgevoerd in onze kliniek. We vinden het dan ook sneu als katten onnodig met dergelijke klachten rondlopen. 

Trepaneren middenoor

De verschijnselen van een oorontsteking zijn kenmerkend: schudden met de kop, scheve kopstand, jeuk, krabben aan de oren en uitvloeiing al of niet met stank uit de oren. In veel gevallen kan de aandoening worden behandeld door dagelijks een oorzalf toe te dienen. De aandoening kan echter ook chronisch worden.

Bij de oudere kat komt nogal eens een zogenaamd 'loopoor' voor. Dit is een vaak onwelriekend oorontsteking als gevolg van een etterige ontsteking van het middenoor. Doordat katten een extra schotje hebben in het middenoor dat de afvoer van ontstekingsvocht belemmert, is genezing vaak lastig. Omdat de ontsteking primair uitgaat van het middenoor en de ontsteking van de gehoorgang hiervan slechts het gevolg is, heeft een uitwendige behandeling of een algehele kuur met antibiotica vaak onvoldoende resultaat. In die gevallen kan het trepaneren van het middenoor zeer succesvol zijn.

Trepaneren middenoor
Door de vorm van de gehoorgang is de kat niet geschikt voor het plaatsen van buisjes, zoals bij een kind. Om een genezing van het binnenoor te bereiken moet het binnenoor gespoeld kunnen worden en het spoelvocht goed kunnen worden afgevoerd. Operatief wordt hiertoe een buisje geplaatst dat uitkomt achter de kaakomslag. Onze kliniek heeft ruime ervaring met deze ingreep die zeer dankbaar kan zijn bij katten met chronische oorontsteking waarbij alle andere behandelingen hebben gefaald.

Verwijdering van de anaalklieren bij de hond

De anaalklieren, ook wel anaalzakjes genoemd, bevinden zich tussen de inwendige en uitwendige sluitspier van de anus en monden via 2 kanaaltjes uit naast de anus. Bij zwelling kunnen deze zakjes uitwendig zichtbaar worden op een stand van '4 en 8 uur' rond de anus. Zie verder Anaalklieren (anaalzakjes) ontsteking Hond Naast de hier beschreven conservatieve therapie (regelmatig laten uitdrukken en spoelen) is het ook mogelijk de anaalzakjes chirurgisch te verwijderen.

Redenen voor chirurgische verwijdering zijn:

• Regelmatig terugkomende ontsteking van de anaalzakjes.
• Veel verlies van anaalvocht belastend voor de omgeving.
• Verlies van anaalvocht bij hondjes die veel op schoot zitten.
• Terugkerende anaalzak-abcessen.
• Bij niet-ontstoken anaalzakjes (dus zonder medische reden).
  het spontaan legen op ongewenste plaatsen (vooral binnenshuis).

Ter voorbereiding op de chirurgische verwijdering wordt het dier onder algehele anesthesie gebracht. Vervolgens worden de anaalzakjes leeggedrukt en een aantal malen gespoeld, zodat alle inhoud is verwijderd. Nadat de zakjes helemaal leeg zijn worden ze opgevuld met een blauwkleurige pasta die gummie-achtig uithardt.
.
Vervolgens wordt via een sneetje naast de anus het zakje blootgelegd. Dit zakje, dat door de blauwe inhoud duidelijk is te onderscheiden, wordt daarna stukje voor stukje voorzichtig uitgepeld en in zijn geheel verwijderd.

Door gebruik te maken van de gekleurde pasta wordt het risico op het achterblijven van een stukje wand van het zakje en/of beschadiging van omliggende structuren zoals zenuwen tot een minimum beperkt. Hierdoor is de kans op het ontstaan van een abces of van incontinentie zeer gering.

De ervaring is dat bij terugkerende klachten, vooral van kleine rassen op jonge leeftijd, niet te lang geaarzeld moet worden met opereren. De operatie wordt namelijk bemoeilijkt door littekenweefsel dat over blijft van eerdere abcessen en ontstekingen.

1. De ontlasting droogt minder in en blijft dus zachter waardoor de kat deze zonder laxeermiddelen eenvoudig kwijt raakt.
   
2. Doordat het uitgerekte deel er tussenuit wordt gehaald, worden de keutels niet meer zo groot en verlaten ze makkelijker het lichaam.

De resultaten zijn in het algemeen uitstekend. De geopereerde katten kunnen weer jaren functioneren en zonder medicijnen hun natuurlijke leeftijd halen. De operatie vergt goede kennis van de vaatvoorziening ter plaatse en een hoge chirurgische vaardigheid. De kat moet na de operatie nog enige dagen in de kliniek blijven.

Ook in dierenkliniek ‘t Ossehoofd wordt deze operatie succesvol uitgevoerd.

 

De kliniek staat positief maar kritisch tegen allerlei soorten ontwikkelingen. Platen en schroeven zijn in veel gevallen een goede of zelfs optimale behandeling maar zelden de enige behandeling. Mede door de hoge kosten van implantaten moet er ons inziens ook altijd ruimte zijn voor het bespreken van alternatieve behandelmethoden.

Dankzij onze ruime ervaring op dit gebied, kunnen wij samen met u een afgewogen beslissing nemen waarbij we rekening houden met het karakter van uw huisdier, uw persoonlijke mogelijkheden, de verzorging van het dier en uw financiële situatie.

Zie bijvoorbeeld de mogelijkheden voor de behandeling van een bekkenfractuur van de kat

 

Er zijn vele vormen van ostheosynthese. Platen, allerlei schroef typen zoals cortiale, spongiosa, maleolus schroeven,kleinfragment schroeven, beenmergpennen, externe fixaties en cerclage-draad (wikkeldraad)..
Grofweg kunnen twee verschillende benaderingen worden onderscheiden: de reconstructieve- en de functionele benadering.

Reconstructie benadering
Bij de reconstructie-benadering wordt getracht alle botdelen en fracturen zo goed mogelijk op de originele plaats te krijgen en vast te zetten. Dit gebeurt meestal met platen of inwendige pinnen. Het op zijn plaats leggen van de puzzelstukjes en deze verbinden met schroeven en platen, cerclage-draad en pinnen is jarenlang de standaardbenadering geweest (zie de illustratie ).

Voordeel
Het voordeel van deze methode is dat als de ingreep slaagt de hond of kat er vaak vrij snel weer goed op kan lopen.

Nadeel
Het nadeel van deze methode is dat er materiaal achter blijft in het lichaam dat later klachten kan opleveren en dan moet worden verwijderd. Het grootste nadeel is infecties of problemen met botschilfers of splinters die door gebrek aan bloedvoorziening afsterven of  in aanwezigheid van vreemd materiaal niet willen genezen.
Het verwijderen van  vreemd materiaal kan indien dit is ingebakken in het genezingsproces van het bot zeer tijdrovend en daardoor kostbaar zijn.
   

• Het duurt vaak wat langer (tot enkele weken) voordat de hond of kat er weer op kan lopen.
• De hond of kat kan met de constructie blijven haken. Deze moet dus goed beschermd worden. Hond of kat kunnen gedurende genezing (4 tot 8 weken) beter niet buiten komen.

Voordelen:

• Het (uitwendige) materiaal materiaal (zie foto van een achterbeen van een Friese stabij) is makkelijk en daardoor goedkoop is te verwijderen.
• Het grootste voordeel is dat ook gecompliceerde en open, geïnfecteerde breuken hiermee behandeld kunnen worden.
  Omdat het lichaam veel meer moet doen dan bij een plaat, is de tijd dat een implantaat aanwezig moet zijn veel korter dan met een plaat (0,5-1 jaar). Hierdoor treden er minder complicaties op en de complicaties die optreden zijn bovendien makkelijker te verhelpen. De totale kosten van de behandeling zijn hierdoor beter in te schatten en zijn, hoewel ook nog aanzienlijk, daardoor toch vaak lager.
  

Samenvatting: voordelen en nadelen

De functionele- of externe methode heeft de voorkeur bij open en geïnfecteerde fracturen, maar wint ook veel terrein bij complexe fracturen met veel fragmenten. Juist het op zijn plaats leggen van de fragmenten zoals in de reconstructie-benadering wordt gedaan, blijkt de kans op complicaties te verhogen. Bovendien is de genezing veel sneller. Platen moeten vaak een half jaar of langer zitten voor een goede genezing. Bij de functionele methode is 4 tot 6 weken meestal voldoende.

De functionele methode ziet er wél enger uit dan een plaat die netjes en onzichtbaar onder de huid is weggewerkt. Het dier heeft er vaak wonderlijk weinig tot geen last vast. Een kat met zo'n externe fixatie kan natuurlijk niet zonder begeleiding naar buiten.

Vaak zijn er meerdere oplossingen mogelijk waarbij naast de voorkeur van de chirurg, álle argumenten meegewogen moeten worden.
 

De spalk
De spalk wordt in de diergeneeskunde maar weinig gebruikt. Een spalk vergt naast veel kennis een regelmatig controle. Eerstelijns praktijken hebben meestal weinig ervaring met het behandelen van fracturen en verwijzen fracturen liever door naar de orthopedische specialist. Orthopedisch specialisten zijn vooral gespecialiseerd in operatieve behandeling met platen en schroeven en zitten vaak ook te ver weg om een regelmatige controle mogelijk te maken.

• Klassieke spalk
  De klassieke spalk waarbij het gebroken ledemaat rondom wordt ingegipst, zoals die bij mensen nog veel wordt gebruikt is bij dieren zelden geschikt. De vorm van de poten, het zweten tussen de tenen en het type breuk maken het rondom gipsen van een poot bij hond of kat zelden verantwoord. Immers, het genezingproces kan niet gevolgd worden en dieren geven drukkingen of gevoelloos worden van de tenen niet aan.
   
• Halfzijdige spalk
  Een ander alternatief is de halfzijdige spalk. Deze is vooral geschikt voor rechte breuken vanaf de pols en lager. De poot wordt hierbij in een op maat gemaakt halfrond gootje gelegd en met gewone verbandmiddelen hierin vastgemaakt. De genezing is hierdoor redelijk te volgen. De tenen kunnen vrij blijven voor controle op doorbloeding en gevoel.
   

• Thomas-spalk
  Breuken van het bovenbeen en breuken die schuin verlopen of uit meerdere stukken bestaan (vaak door aanrijdingen) zijn ongeschikt voor de hierboven genoemde spalkmethode. Hiervoor is een onbekend maar zeer goed bruikbare alternatieve spalkmethode: de Thomas-spalk.
  
  De Thomas-spalk is een uitwendig lichtmetalen raamwerk waarin de verschillende delen van het gebroken bot met tape worden vastgezet. Op deze wijze kunnen de botdelen op de juiste afstand en in de juiste richting tegenover elkaar worden geplaatst (functionele repositie). Dit spalken gebeurt onder narcose maar dus zonder operatie!
  
  Een ander voordeel van de Thomas-spalk is dat de poot zichtbaar blijft en dus goed is te controleren op drukkingen en zwellingen. Het is een zeer bruikbare methode voor bijna alle fracturen van de langere beenderen van voor- en achterbenen van de kat. Hij is bovendien goedkoper dan de operatieve methoden.

Voorbeeld van een Thomas-spalk
Als voorbeeld een schuine breuk van het onderbeen van het achterbeen van een kat. Doordat de fractuur van het onderbeen schuin is, kan deze poot niet worden gezet. Door de kracht van de spieren worden de beide helften dan langs elkaar getrokken waardoor de poot (veel) te kort wordt en de puntige delen makkelijk door de huid kunnen prikken. De poot zou op deze wijze niet goed aan elkaar groeien en te kort worden.

Deze kat moest na deze ingreep een aantal weken (bench)rust hebben.

     

Genezing met behulp van een  Thomas-spalk in 45 dagen

Open fracturen kunnen zeer lastig te genezen. Om een inschatting te kunnen maken hoe lastig dit is wordt naast de infectie ook de ernst van de breuk bij de beoordeling betrokken.

Alle inwendige technieken of  dit nu een plaat  is of een pin moeten onder strikt steriele omstandigheden worden aangebracht. kenmerk van openfracturen zijn dat deze steriele omstandigheden niet aanwezig zijn omdat anders het afstoten van een implantaat te verwachten is.

Daarnaast groeit geïnfecteerd weefsel domweg niet aan elkaar. Bijkomend probleem is dat antibiotica slecht doordringt in botweefsel.

Bij botbreuken welke met plaat of  extern fixatie aan elkaar zijn gezet zal er bij een open fractuur dan ook vaak geen genezing op treden

Er kan dan gekozen worden voor een "tijdelijke spalk "gedurende  1-2 maanden tot dat de genezing zichtbaar is begonnen en dus de infectie ten einde is om daarna als nog met behulp van een plaat een definitieve  genezing te bereiken

Dit is een lang proces  wat veel zorg en geduld van de eigenaar vergt en veel vertrouwen in de behandelend dierenarts. Ook lopen de kosten enorm op bij deze open fracturen

tijdelijke (thomas) spalk met genezing in verkeerde stand

operatieve correctie met behulp van plaat wanneer de infectie eenmaal begonnen is

Bekkenfracturen zien er op een röntgenfoto vaak dramatisch uit maar hoeven veel minder vaak operatief behandeld te worden dan algemeen wordt gedacht. Van veel groter belang bij de beoordeling van bekkenfracturen is het controleren op verlammingen. Als gevolg van bekkenfracturen kunnen de achterpoten verlamd zijn, maar veel ernstiger zijn problemen met de blaas.

Met ervaring en juiste timing zijn bekkenfracturen goed te reponeren te 'zetten'). In combinatie met 3 tot 6 weken bench-rust zijn deze uitstekend te genezen.

Hieronder een röntgenfoto van het bekken van een kat. De breuk is een week na de aanrijding gezet en met rust genezen.

Het loont dus de moeite om contact met ons op te nemen als een operatie met reconstructie van de de bekkenfractuur met behulp van platen te kostbaar is.

Ook als door ons gekozen wordt voor een operatieve benadering (bijvoorbeeld als beide helften van het bekken van de de rug los zijn), kan vaak worden volstaan met het vastzetten van een gedeelte en de rest met rust over te laten aan de natuur.

Een aparte categorie vormen bekkenfracturen waarbij de breuk doorloopt tot in het heupgewricht of waarbij tevens de kop van het bovenbeen is afgebroken. Vaak is dit prima te genezen door een combinatie van repositie, rust en een eenvoudige, corrigerende operatie van het heupgewricht op een later tijdstip.

Knieoperaties

De diergeneeskunde is een zeer uitgebreid  terrein. Om diergeneeskundige aangelegenheden goed te doen moeten dan ook keuzes gemaakt worden. Binnen groepspraktijken is het mogelijk voor de dierenartsen om zich te specialiseren. Bij 't Ossehoofd heeft dierenarts en eigenaar D.L. van Os zich toegelegd op orthopedische knie-operaties. De expertise die hij in 15 jaar heeft opgebouwd over knieproblemen, is vastgelegd in een aparte pagina op de website.

Het op tijd diagnosticeren en behandelen van knieproblemen kan veel schade voorkomen en de kwaliteit van het leven van uw huisdier sterk verbeteren. Immers, het loopt niet meer kreupel wat overbelasting (en slijtage) voor andere lichaamsdelen tot gevolg heeft, en het heeft geen pijn meer.

In dit hoofdstuk een korte bespreking van de verschillende operatietechnieken bij die knieproblemen zijn in te zetten..

Behandeling van patella-luxaties (zie ook client info hond under constructie)

Algemeen
Een afwijkende positie van de knieschijf (patella-luxatie) kan het beste worden behandeld vóórdat artrose van knie of heup optreedt. Na het vaststellen van de juiste diagnose en het kiezen van de meest geschikte operatietechniek, is het resultaat voor het dier uitstekend en zal het weer pijnloos door het leven gaan.

Helaas zien wij nog steeds patiënten waarbij artrose (slijtage) van de knie is ontstaan als gevolg van te lang doorlopen met de klacht. Ook dan is een operatie nog zinvol maar moeten vaak na de operatie langdurig artrose-middelen worden toegediend (zie NSAID's) en atrose-dieetvoer. Bij een tijdig ingrijpen kan dit voorkomen worden.

Operatie technieken
De operatieve behandeling van knieschijfproblemen is erop gericht de knieschijf, het onderbeen en het bovenbeen weer op een normale manier met elkaar te laten functioneren. Afhankelijk van de ernst en de soort patella-afwijking is een veelheid aan technieken beschikbaar.

De volgende operatietechnieken worden alleen of in combinatie gebruikt:

• Het verplaatsen van de aanhechting van de knieschijf aan het onderbeen.

• Het verplaatsen van de spiergroepen in het bovenbeen.

• Het beter passend maken van de knieschijf in de groef van het bovenbeen.

• Het verdiepen, verlagen of aanpassen van de groef.

Al deze technieken en combinaties ervan hebben ten doel de knieschijf tijdens de beweging op het midden van de knie te houden  De resultaten van de operatie en het herstel zijn in het algemeen zeer bevredigend.

Voorste kruisbandproblemen:

Het afscheuren van de voorste kruisband in de knie komt bij de hond veelvuldig voor. Onderzoek toont steeds meer aan dat, in tegenstelling tot bij de mens, het afscheuren van de voorste kruisband zelden het gevolg is van een 'verkeerde' beweging  maar veelal het gevolg is van een ongelukkige bouw en stand van de knie. Om deze reden zijn technieken die bij de mens succesvol zijn (waaronder soms alleen fysiotherapie) bij de hond veel minder succesvol. Mede als gevolg van deze inzichten zijn er zelfs speciale methoden voor de hond ontwikkeld, namelijk de TTA- en TPLO-methode.

De verschillende technieken op een rij

Kunststof bandje buiten het gewricht
Een van de eerste methoden die in de jaren '60 werd gebruikt voor het repareren van een kapotte voorste kruisband was het aanbrengen van een kunststof bandje in het gewricht. Zoals achteraf valt te begrijpen gaf deze methode enorme artrose in de knie. Dit was een reden om het bandje buiten de knie aan te leggen. Deze methode is steeds verder geperfectioneerd. Het is snel en daardoor goedkoop en kent een snel herstel direct na operatie, zeker als de knie in de operatie niet wordt geopend om te inspecteren.

In het niet-openen van de knie schuilt ook een nadeel want in veel gevallen is de (binnenste) meniscus beschadigd. Andere nadelen zijn dat dit lichaamsvreemde materiaal niet altijd goed wordt verdragen en doordat deze kunststof band aan de buitenzijde van het gewricht ligt, de beweging van de knie verandert.

Schuifkrachten worden omgezet in een draaibeweging wat op termijn meer artrose oplevert. Ook orthopeden die aanvankelijk enthousiast waren over deze methode zijn nu wat terughoudender met het toepassen ervan.

Dierenkliniek 't Ossehoofd heeft al veel langer een ander inzicht in het ontstaan van knieproblemen en past een kunststof bandje buiten het gewricht, selectief toe. Deze techniek is ons inziens vooral geschikt voor wat lichtere en oudere honden waarbij de kruisband is gescheurd door een ongelukkige beweging en die geen artrose in de knie hebben.

Om tot een goed eindresultaat te komen, wordt een zeer langzaam oplossend hechtmaterieel gebruikt.

Kapsel inname (kapsel imbilicatie)
Een vooral bij kleine honden veel toegepaste methode is het stabiliseren van de knie na letsel van de voorste kruisband, door het innemen van het kapsel rond de knie. Dit kapsel wordt hierdoor wat strakker en werkt als een natuurlijke versteviging te vergelijken met het dragen van een  'brace' bij de mens.

Hoewel de methode snel en eenvoudig is, zal het kapsel snel weer oprekken en dan geen steun meer kunnen bieden. De ondersteuning zal dus maar tijdelijk zijn. Het positieve effect van deze methode is dan ook meer gebaseerd op het dikker worden van het kapsel als gevolg van artrose waardoor de knie verstijft en stabieler wordt. Het innemen van het kapsel kan deze periode overbruggen.

Bij kleine honden biedt deze methode veelal voldoende stabiliteit om er redelijk mee te functioneren. De methode is te vergelijken bij (wat oudere) mensen waarbij niet gekozen wordt voor operatie maar voor fysiotherapie.
 

Fascie-strip en para-patellaire methode
Dit zijn twee door ons veel gebruikte en goede methodes die zeer bevredigende resultaten geven. Nadeel is wel dat de revalidatie wat langer duurt. Een andere nadeel is het lange termijn succespercentage bij met name de grote rassen (rottweiler en groter) ten opzichte van de TPLO- methode. Als het een jonge hond betreft en de bouw van de knie is duidelijk afwijkend, dan is de TPLO-methode te prefereren. Aan deze methode zijn echter wel hogere kosten verbonden dan aan de fasciestrip en parapatellare .

Bij de fascie strip methode wordt een deel van de peesplaat van de dijbeen spier gehaald en in de knie vastgezet op de plek van de gescheurde kruisband nadat de resten van de gescheurde band zijn verwijderd. Deze methode is geschikt voor alle rassen.

Bij de parapatellaire methode wordt een deel van de kniepees gebruikt om de voorste kruisband te vervangen. Deze methode vergt een hogere chirurgische vaardigheid dan de fascie methode en wordt daarom niet algemeen toegepast. Het voordeel van deze methode is dat de vervangende pees al op 1 plaats vastzit (aan het onderbeen) en daardoor een betere doorbloeding en zenuwvoorziening heeft dan bij de fascie methode. Omdat het weggenomen deel van de kniepees onderdeel is van het kniekapsel wordt bij het hechten van het kapsel deze  ook wat ingenomen. Daarmee worden de voordelen van kapsel inname aan deze techniek toegevoegd. Hoewel deze methode een wat langer revalidatie tijd kent is onze ervaring goed met deze methode. De methode wordt vooral ingezet bij de wat grotere gespierde rassen.
 

TTA, Tuberositas Tibia Advancement

Hierbij wordt de benige aanhechting van de kniepees op het scheenbeen met behulp van een speciale plaat (osteosynthes) naar voren geplaatst. Hierdoor helpt de kniepees mee de krachten op de voorste kruisband op te vangen.

TTA geeft snel verbetering van de klachten. De techniek is echter nog in ontwikkeling en er zijn meerdere methoden om deze uit te voeren. Van de langere termijn resultaten is nog niet zo veel bekend. Voor ons is dit een reden om in veel gevallen de voorkeur te geven aan de TLPO-techniek.

Als er bij grotere honden sprake is van een afwijkend functioneren van het kniegewricht in combinatie met een correcte stand van het bovenbeen, kan de TTA-techniek voordelen bieden. Bij kleine honden is deze techniek een goede aanvulling op de kapsel inname-techniek.

TPLO (Tibia Plateau Leveling Osteotomie)

Bij deze techniek wordt een van de twee gewrichtsvlakken van het tibia-plateau (het plateau van het onderbeen) operatief naar voren gekanteld zodat het bovenbeen minder de neiging heeft om bij het bewegen naar achter af te glijden.

Hierdoor wordt een beschadigde kruisband ontlast en is bij operatie van een gescheurde kruisband, geen reparatie van de kruisband meer nodig. Het opnieuw moeten opereren bij het weer afscheuren of alsnog afscheuren van de voorste kruisband, is met een op dergelijke wijze behandelde knie niet meer nodig.

De resultaten zijn zowel direct als op de lange termijn, zo gunstig dat het onze eerste keuze is voor een jonge hond van de grotere rassen met kruisband en/of knieletsel.

Doordat bij deze methode niet het kniegewricht zelf maar het botgebied erom heen wordt behandeld, is er een veel gunstiger herstel dan met de kruisbandvervangende methode. Dit komt omdat botcorrecties sneller genezen en veel minder pijnlijk zijn dan reparatie van banden. Bovendien mag de hond na de operatie zijn been direct weer belasten omdat het bot met een zeer stevige plaat weer stevig aan elkaar zit. Ook dit komt de revalidatie ten goede.
 

De hele anatomie en de belasting van de knie zijn na de operatie veel gunstiger. Hierdoor zal zich veel minder snel of zelfs helemaal geen (verdere) artrose ontwikkelen. 

De techniek is gebaseerd op een heel nieuw inzicht in het ontstaan van kruisband- en gewrichtsschade. Het heeft daardoor lang geduurd voordat de orthopedische wereld overtuigd raakte van de voordelen van deze methode. Als gevolg van deze scepsis is er veel onderzoek gedaan naar deze revolutionaire methode waardoor er inmiddels ook veel bekend is over de uitstekende lange termijn resultaten.

 Kunststof knie model met plaat

Zowel de lange als de korte termijn resultaten waren dusdanig overtuigend dat
't Ossehoofd deze operatie al jaren uitvoert uitvoert op zeer grote, gespierde honden waarvan bekend is dat de bestaande technieken onvoldoende resultaat geven. Door het verlopen van de patent-kosten op de speciale platen en gereedschap, is deze methode financieel meer binnen het bereik gekomen van de wat lichtere (gespierde) rassen met knieproblemen zoals de rottweiler, boxer, Amerikaanse bulldog, Stafford shire enzovoort.

Zeker bij honden  die schade aan de voorste kruisband hebben opgelopen doordat het bovenbeen niet op de juiste manier op het onderbeen rust, is deze methode zeer geschikt. Ook kan overwogen worden deze honden preventief te opereren, bijvoorbeeld bij de eerste lichte klachten of als het andere been al schade heeft. Mede door de kosten van het implantaat en de speciale apparatuur liggen de kosten van TPLO en TTA wel beduidend hoger dan die van de 'niet-correctieve' methoden.